Πέμπτη, 27 Μαρτίου 2014

Αρχισυντάκτης Ουκρανικού αριστερού site: “Ο εχθρός βρίσκεται μέσα”

Δημοσιεύουμε μια συνέντευξη με τον Ουκρανό αριστερό ακτιβιστή Kolesnik Dmitry. Η συνέντευξη δίνει μια εξαιρετική εικόνα της  κατάστασης  στην Ουκρανία και των δυνάμεων που βρίσκονται στο παιχνίδι. Πιστεύουμε ότι είναι μια σημαντική συμβολή στη συζήτηση για την ταξική πάλη στη χώρα και τα καθήκοντα των μαρξιστών.
ukraine-crime-redflagnews-com
Μπορείτε να παρουσιάσετε τον εαυτό σας και την ιστοσελίδα;
Ναι. Kolesnik Dmitry – συν-αρχισυντάκτης του ουκρανικού αριστερού χώρου Liva.com.ua. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα ουκρανικά αριστερά μέσα. Εργαζόμαστε...
για περισσότερο από 3 χρόνια και επικεντρωνόμαστε κυρίως σε θέματα όπως η σύγχρονη αριστερή θεωρία, ο διεθνισμός, ο αντιφασιστικός αγώνας καθώς και θέματα οικονομίας και πολιτισμού. Έχουμε μεταφράσει πολλούς σύγχρονους μαρξιστές στοχαστές. Έχουμε ένα ευρύ φάσμα συγγραφέων από όλη την Ουκρανία και τη Ρωσία. Παρ’όλα αυτά τους τελευταίους μήνες έχουμε επικεντρωθεί κυρίως στα ουκρανικά γεγονότα για λόγους αρκετα ουσιαστικούς μιας και η χώρα μας εμφανίστηκε πρόσφατα στο κέντρο της πολιτικής και οικονομικής αναταραχής. Έτσι, θα επικεντρωθώ κυρίως στον εσωτερικό αντίκτυπο της τρέχουσας ουκρανικής κρίσης και όχι στη διεθνή του διάσταση ή σε θέματα πολέμου Δύσης-Ρωσίας.

Ποια είναι η γενική σας εκτίμηση για τον χαρακτήρα του κινήματος Euromaidan; Τι ρόλο έπαιξαν οι ακραίοι εθνικιστές και φασίστες σε αυτό;

Το κίνημα Euromaidan ξεκίνησε όταν η τότε κυβέρνηση αρνήθηκε να υπογράψει τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ, επειδή συνδεόταν με τις απαιτήσεις του ΔΝΤ για επιβολή μέτρων λιτότητας  και αύξησης των τιμών (η κυβέρνηση εύλογα φοβόταν το ενδεχόμενο κοινωνικής αναταραχής που θα προκαλούσε). Το κίνημα κέρδισε την υποστήριξη κάποιων στρωμάτων της κοινωνίας μετά το τέλος των διαδηλωσεων. Σε γενικές γραμμές οι δεξιές και αντιδραστικές δυνάμεις κυριαρχούσαν εκεί από την αρχή. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε από τις φιλο-δυτικές ΜΚΟ που προσπάθησαν να εξασφαλίσουν  την αναγκαία κάλυψη από  τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Δεν πρέπει όμως να αγνοήσουμε και το ρόλο των ΜΜΕ κάποιων ολιγαρχών που προώθησαν το κίνημα και εστίασαν στην πραγματική οργή ​​που στράφηκε ενάντια στο διεφθαρμένο καθεστώς της κυβέρνησης.
Όσο για τους πολιτικούς και τους μεγαλοεπιχειρηματίες που υποστήριξαν την κίνηση Euromaidan – ήταν κυρίως εκείνοι της λεγόμενης « Πορτοκαλί » ομάδας που συγκροτήθηκε κατά τη διαδικασία της «Πορτοκαλί επανάστασης» αλλά αργότερα εκδιώχθηκε από την εξουσία . Στην πραγματικότητα οι ακραίοι εθνικιστές και φασίστες έπαιξαν το ρόλο του πυρήνα που προσελκούσε τους απλούς ανθρώπους , και ως εκ τούτου, το ακροδεξιό κομμάτι  μπορούσε να επιβάλει την ατζέντα της σε ολόκληρο το κίνημα, αφού οι άλλες ομάδες ( υπέρ της δημοκρατίας ή φιλελεύθερες ) δεν ήταν τόσο σημαντικές και υπηρέτησαν κυρίως ως προκάλυμμα για το ξέπλυμα της εικόνας των διαδηλώσεων στα ΜΜΕ . Ενώ οι φιλελεύθερες ομάδες προσέφεραν την απαραίτητη εικόνα στην κάλυψη των διαδηλώσεων, η άκρα δεξιά οργανώθηκε και σχημάτισε  τη δική της δομή . Θα τολμήσω να παραδεχτώ  ότι χωρίς τους ακραίους εθνικιστές και τους Ναζί παραστρατιωτικούς, όλο το κίνημα της Euromaidan θα μπορούσε ακόμα να είναι μια ειρηνική διαμαρτυρία των διαδηλωτών που αγνοούνται από τις αρχές. Και ένα μεγάλο μέρος των ειρηνικών διαδηλωτών το κατάλαβαν αυτό πολύ καλά. Ως εκ τούτου , πολλοί νομιμοποιήσαν και ανέχονταν τους Ναζί . Στο βαθμό που οι ακραίοι εθνικιστές ήταν η πιο οργανωμένη ομάδα – αποφασισμένοι να πολεμήσουν και να κερδίσουν με κάθε δυνατό τρόπο – είχαν ουσιαστικά καταφέρει να αποκτήσουν δημοτικότητα στο μεγαλύτερο κομμάτι των διαδηλωτών και είχαμε ως αποτέλεσμα τη γενική αύξηση των ακροδεξιών συναισθημάτων στην κοινωνία. Έτσι, είδαμε ότι ακόμη και ένα μέρος των προοδευτικών ομάδων ή ατόμων επηρεάστηκαν από την ατζέντα της ακρδεξιάς (εθνικιστικής ή νεοφιλελεύθερης) .
Μπορούμε να συγκρίνουμε το κίνημα εν μέρει με την αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα , με τα « υπέρ της δημοκρατίας » και εθνικιστικά κινήματα στην Ανατολική Ευρώπη το 1989-91 ή τον εθνικισμό στην πρώην Γιουγκοσλαβία το 1990. Αλλά αύτο που είναι καινούργιο είναι μια γενική άνοδος των πιο ακροδεξιών κινημάτων σε όλη την Ευρώπη και νομίζω ότι σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να εξεταστεί αυτό το κίνημα. Μία άλλη πτυχή που συνέβαλε επίσης στην άνοδο των ακροδεξιών είναι το γεγονός ότι η πρώην κυβέρνηση για πάρα πολύ καιρό εκμεταλλέυτηκε τις αντιφασιστικές θέσεις . Στην πραγματικότητα αυτή η κυβέρνηση ήταν τόσο διεφθαρμένη που είχε σαν αποτέλεσμα την απαξίωση του αντιφασισμού, ωθώντας προς την αντίθετη κατεύθυνση – την ακροδεξιά . Τα ΜΜΕ προσπάθησαν να αγνοήσουν ή να μειώσουν το φαινόμενο ως προπαγάνδα του Πούτιν και λάμβαναν υπόψη μόνο τα γεωπολιτικά ζητήματα των υπερδυνάμεων αγνοώντας σχεδόν πλήρως τις επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης στο εσωτερικό της Ουκρανίας . Στην πραγματικότητα ήταν η χειρότερη τακτική – να αγνοήσει κάποιος την άνοδο της ακροδεξιάς μόνο και μόνο επειδή ο Πούτιν μίλάει γι αυτό . Αν έλεγε π.χ. ότι η Ελλάδα έχει πληγεί από τα μέτρα λιτότητας , αυτό δεν σημαίνει ότι στην πραγματικότητα ισχύει το ακριβώς αντίθετο. Έτσι, τα Δυτικά ΜΜΕ παγιδέυτηκαν. Εν τω μεταξύ, η Ουκρανία καταρρέει, ο ρωσικός εθνικισμός  αυξάνεται, ο Πούτιν παίρνει την Κριμαία και τα μέσα ενημέρωσης προσπαθούν να αγνοήσουν αυτούς που ως επί το πλείστον συνέβαλαν σε όλο αυτό – την ακροδεξιά.

Ποιος είναι ο χαρακτήρας των νέων αρχών στο Κίεβο και ποια συμφέροντα αντιπροσωπεύουν;
Η σημερινή κυβέρνηση είναι ως επί το πλείστον ένας συνασπισμός μετριοπαθών φιλελεύθερων της δεξιάς πτέρυγας και των ακροδεξιών.
Εδώ είναι π.χ. το infographic της νέας κυβερνητικής σύνθεσης:
 infographic-ukraine-parliament
Τέτοια συμμαχία ακροδεξιών παραστρατιωτικών και νεοφιλελεύθερων είναι αμοιβαία επωφελής , παρά τις όποιες εντάσεις μεταξύ των παρατάξεων της . Η νέα κυβέρνηση υιοθετεί πρόθυμα νέα δάνεια του ΔΝΤ μαζί με μέτρα λιτότητας δικαιολογώντας τα ως έκτακτα, ενώ  η άκρα δεξιά είτε καταστέλλει βίαια όλη την αγανάκτηση και το θυμό είτε τον διοχετεύει σε έναν πόλεμο με τους διαφωνούντες , την ξένη απειλή , τους « προδότες » , τους αριστερούς ή άλλα είδη εχθρών που θα μπορούσε να βρεθούν εύκολα στο « κυνήγι μαγισσών» . Στο εσωτερικό της χώρας η σημερινή κυβέρνηση εκπροσωπεί κυρίως τα συμφέροντα των ολιγαρχών που υποστηρίζαν το κίνημα Euromaidan ( αν και μερικοί από αυτούς  υποστήριζαν και το πρώην κυβερνών κόμμα ) . Μερικοί από αυτούς ήταν πρόσφατα διορισμένοι ως κυβερνήτες , ενώ άλλοι διεκδικούν μεγάλα οφέλη από το δημόσιο προϋπολογισμό ή προσπαθούν να πάρουν τις επιχειρήσεις των άλλων ολιγάρχών. Μερικές φορές χρησιμοποιούν για το σκοπό αυτό τους ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς. Σε γενικές γραμμές, η σημερινή κυβέρνηση μάλλον καταλαβαίνει καλά ότι δεν θα διαρκέσει πολύ και , ως εκ τούτου , προσπαθεί να υιοθετήσει τις πιο αντιλαϊκές αποφάσεις και να λάβει τα μέγιστα οφέλη όσο το δυνατόν συντομότερα. Στην πραγματικότητα, δεν είχαμε άλλη επιλογή : είτε το παλιό διεφθαρμένο καθεστώς ή το εξίσου διεφθαρμένο νέο καθεστώς με ακροδεξιά ιδεολογία.  Είτε ένας βίαιος διεφθαρμένος αστυνομικός ή ένας βίαιος διεφθαρμένος αστυνομικός μέλος μιας ναζιστικής  παραστρατιωτικής μονάδας . Έτσι, το κάθε βήμα των νέων αρχών προκαλεί μεγάλη αγανάκτηση όχι μόνο στην αντιπολίτευση αλλά και στους (πρώην) υποστηρικτές της . Όσο μεγαλύτερη η αγανάκτηση και η πατριωτική υστερία στα ΜΜΕ, τόσο πιο έντονη η επιθυμία της απόσχισης διάφορων περιοχών η οποία οδηγεί σε περαιτέρω βαρβαρότητα από τους ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς. Έτσι , οδηγούμαστε σε ένα φαύλο κύκλο που  κάθε στροφή προκαλεί περισσότερο κακό και τον πόνο στην πληγωμένη χώρα.

Ποια είναι η αντίδραση των απλών ανθρώπων απέναντι στις νέες αρχές; Υπήρξαν διαμαρτυρίες εναντίον του; Αυτές περιορίζονται στην Ανατολή και το Νότο;

Θα έλεγα ότι οι νέες αρχές είναι μάλλον μη δημοφιλής , ακόμη και μεταξύ των υποστηρικτών της Euromaidan, πόσο μάλλον στους αντιπάλους του. Οι θέσεις της σημερινής κυβέρνησης είναι μάλλον ασταθείς και μπορεί να κρατήσει την εξουσία κυρίως λόγω της υπερ- πατριωτικής της ρητορικής και της κινητοποίησης των υποστηρικτών της απέναντι στον ξένο ή την εσωτερική απειλή . Έτσι , βλέπουμε μια αλληλεξάρτηση μεταξύ του Πούτιν και της νέας ουκρανικής κυβέρνησης – κάθε κίνηση του Πούτιν παγιώνει την ασταθή κυβέρνηση της Ουκρανίας , την ίδια ώρα κάθε βήμα αυτής της κυβέρνησης βοηθά στην επιβολή της εξουσίας του Πούτιν στη Ρωσία . Έτσι , η ουκρανική χούντα προσπαθεί ταυτόχρονα να καταστείλει το θυμό των υποστηρικτών Euromaidan , καλώντας τους να σταματήσουν να επικρίνουν τις νέες αρχές σε μια τέτοια κατάσταση έκτακτης ανάγκης  και καταστέλλει την εξέγερση στις νότιο – ανατολικές περιοχές της Ουκρανίας χαρακτηρίζοντας τους ως προδότες  ή  κατάσκοπους  και αναγκάζοντας πολλούς από αυτούς να στραφούν προς τη Ρωσία και να υιοθετήσουν τον ρωσικό εθνικισμό ως απάντηση. Στην πραγματικότητα, η όλη τακτική της νέας κυβέρνησης μπορεί να εξηγηθεί με την απλή φράση: «Μην κουνηθεί κανείς! Ληστεία!»
Οι διαμαρτυρίες στα νότιο – ανατολικά ενάντια στη νέα ουκρανική κυβέρνηση δεν είναι τόσο κεντρικές ή εδραιωμένες σαν κίνημα της Euromaidan , αφού δεν αναπτύσσονται σε ένα μέρος αλλά διασκορπζονται σε πολλές πόλεις και κωμοπόλεις της νοτιο- ανατολικής Ουκρανίας. Στην πραγματικότητα βλέπουμε ταυτόχρονα τη διασταύρωση διαφόρων πτυχών: το λεγόμενο «περιφερειακό πατριωτισμό» (αφού οι άνθρωποι αισθάνονται κακοποιημένοι από την παραβίαση της θέλησής τους), προσπάθειες των τοπικών ελίτ να διατηρήσουν τη δύναμη τους ή τον πλούτο τους  και με αυτόν τον τρόπο δημιουργούν αντιπάλους. Επίσης,  βλέπουμε τον ρωσικό εθνικισμό , αφού πολλοί άνθρωποι κοιτάζουν προς τη Ρωσία ως ένα είδος σωτήρα ακριβώς όπως πολλοί άνθρωποι από το κίνημα Euromaidan είδαν έναν σωτήρα στην ΕΕ . Επιπλέον , υπάρχει ο θυμός των εργαζομένων προς τις μεγάλες βιομηχανίες που βρίσκονται κυρίως στα Νοτιοανατολικά και οι πιο κοσμοπολίτες εργαζόμενοι είναι ξένοι προς τη συντηρητική εθνικιστική ατζέντα που προωθεί η νέα κυβέρνηση ( και δεν πρέπει να αγνοούμε ότι οι εργαζόμενοι της βιομηχανίας θα μπορούσαν δυνητικά να επηρεαστούν περισσότερο από την οικονομική παγκοσμιοποίηση και το ελεύθερο εμπόριο ), υπάρχουν επίσης και φιλό-σοβιετικά αισθήματα σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού στη νοτιο- ανατολική Ουκρανία. Ταυτόχρονα, υπάρχουν ισχυρά αντιφασιστικά συναισθήματα σαν ένα είδος αντίδρασης στις ακροδεξιές συμμοριες (ιδίως απέναντι στον «Δεξιό Τομέα » ) . Δεν είναι τυχαίο ότι τα πρώτα «θύματα» της ακροδεξιάς πτέρυγας του κινήματος Euromaidan ήταν μνημεία του Λένιν ή σοβιετικών στρατιωτών του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου . Η αντίδραση στις νοτιοανατολικές πόλεις άρχισε,  όταν  προσπάθησαν να υπερασπιστούν αυτά τα μνημεία . Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στο Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν στην πραγματικότητα ένας εμφύλιος πόλεμος στην Ουκρανία και ότι η γραμμή του διαχωρισμού μεταξύ των συνεργατών των Ναζί και των φιλο – σοβιετικών μαχητών έχει εκμεταλλευτεί τα τελευταία 23 χρόνια και από τις δύο κυβερνητικές ομάδες. Τα φαντάσματα της ιστορίας αναβίωσαν για να χρησιμοποιηθούν ως επί το πλείστον για τον ανταγωνισμό στις επιχειρήσεις και την εξουσία . Η κοινωνία είναι πολύ διχασμένη και σχεδόν στη μέση.
Όσο για τις διαμαρτυρίες στις νοτιο-ανατολικές περιοχές τις ενώνει κυρίως η αποστροφή προς τη νέα κυβέρνηση και την πολιτική της, ενώ σε άλλες περιοχές της Ουκρανίας οι διαμαρτυρίες έχουν κυρίως τη μορφή του της συμπλοκής μεταξύ διαφορετικών οπαδών της Euromaidan. Υπάρχουν κάποιες ακροδεξιές μονάδες που μάχονται μεταξύ τους για τον έλεγχο μιας πόλης ή μιας επιχείρησης. Υπάρχουν πολλοί τέτοιοι που δεν είναι ικανοποιημένοι από τη νέα κυβέρνηση. Ωστόσο, οι δράσεις διαμαρτυρίας άλλων δυνάμεων (πέραν της Euromaidan) είναι σχεδόν αδύνατο να υπάρξουν στις δυτικές περιοχές, δεδομένου ότι θα δεχτούν  αμέσως επίθεση από ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς.

Ποιος είναι ο ρόλος των πιο ακροδεξιών οργανώσεων όπως ο Δεξιός Τομέας και Svoboda, στη νέα κυβέρνηση, στις δυνάμεις ασφαλείας, στους δρόμους; Και ποια είναι η σχέση τους με τα πιο “mainstream” καπιταλιστικά κόμματα;

Όπως μπορείτε να δείτε (παραπάνω εικόνα) ακροδεξιές δυνάμεις ελέγχουν κυρίως την άμυνα και τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου, την δίωξη , την εκπαίδευση , την καταπολέμηση της διαφθοράς , το περιβάλλον καθώς και τα αγροτικά υπουργεία. Σε γενικές γραμμές πήραν πολλή δύναμη και το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ακόμα και η μετριοπαθή δεξιά τμήματα της κυβέρνησης δεν μπορούν να τους ελέγξουν πραγματικά . Η νέα κυβέρνηση δεν μπορεί να βασιστεί στον παλιό στρατό και στην αστυνομία και έτσι είναι «όμηροι» των ακροδεξιών παραστρατιωτικών ομάδων. Πρόσφατα ακροδεξιοί ενσωματώθηκαν στην αστυνομία και στις υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους στις περισσότερες θέσεις . Οι στρατιωτικές μονάδες συνδέθηκαν με τους ακροδεξιούς για να εγγυηθούν την αφοσίωση των στελεχών. Υπήρξε επίσης μια « Εθνική φρουρά» που σχηματίστηκε εκει  κυρίως από το Δεξιό Τομέα και την φρουρά της Euromaidan που είχαν προσληφθεί εκεί . Αλλά παρ ‘όλα αυτά υπάρχουν πολλές ακροδεξιές συμμορίες που ακόμη δεν ελέγχονται από κανέναν. Υπάρχουν κάποιες εντάσεις μεταξύ Δεξιού Τομέα και Svoboda που μερικές φορές εξελίσσονται σε ανοικτές μάχες . Τα φιλό-καπιταλιστικά κόμματα προσπαθούν να διοχετεύσουν την ενέργειά τους στην καταστολή των διαφωνούντων ή στην νότιο- ανατολική εξέγερση . Ταυτόχρονα τα ακροδεξιά κόμματα κατηγορούν τα κυρίαρχα κόμματα για προδοσίας και απαιτούν πόλεμο με τη Ρωσία ή με την Κριμαία. Άλλες ομάδες των ακροδεξιών παραστρατιωτικών τείνουν να γίνουν ένα είδος εκβιαστή που επιβάλλουν τους δικούς τους φόρους στις τοπικές επιχειρήσεις ή λαμβάνουν μέρος σε συγκρούσεις μεταξύ επιχειρήσεων και ανταγωνιστών .

Η κατάσταση πολώνεται γύρω από εθνικές γραμμές – τι θέση έχουν πάρει ή πρέπει να πάρουν κατά την άποψή σου οι αριστερές οργανώσεις;
Όπως έλεγε αρκετά σωστά ο Τρότσκι πολλά χρόνια πριν:
“Που να στραφούμε; Τι να ζητήσουμε; Αυτή η κατάσταση στρέφει φυσικά στην ηγεσία προς τις πιο αντιδραστικές Ουκρανικές κλίκες που εκφράζουν τον ‘εθνικισμό’ τους επιδιώκοντας να πουλήσουν τον Ουκρανικό λαό στον ένα ιμπεριαλισμό ή τον άλλο σε αντάλλαγμα μιας υπόσχεσης πλασματικής ανεξαρτησίας.”
Και το έχουμε δει αρκετά καθαρά ότι διαφορετικές κυβερνήσεις απλά άλλαξαν τη ρητορική τους και συνέχισαν λεηλατώντας τη χώρα, είτε οι ίδιοι, είτε πουλώντας την επικερδώς στη μια ή την άλλη ξένη δύναμη.
Επομένως, πρώτα πρώτα πρέπει να δούμε πίσω από αυτή την εθνική γραμμή διχασμού και να επικεντρωθούμε σε οικονομικά ζητήματα. Πρέπει να χαράξουμε μια διαφορετική γραμμή διασχίζοντας την εθνοτική/εθνική – τη γραμμή της ταξικής διαίρεσης που δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στην Ουκρανία αλλά πρέπει να κινηθεί ανατολικά και δυτικά ξεπερνώντας τα εθνικά σύνορα – ενώνοντας τους εργάτες διαφορετικών χωρών ενάντια στον πραγματικό καταπιεστή τους – την αστική τάξη και το κεφάλαιο. Επιπλέον, πρέπει να επαναφέρουμε την αγνοημένη ή ξεχασμένη Ουκρανική μαρξιστική και αριστερή παράδοση, καθώς οι δεξιοί έχουν αποτελεσματικά ‘σφετεριστεί’ την ίδια την εθνική ταυτότητα του/της Ουκρανού/ής, αναγνωρίζοντας τη δεξιά θέση ως ‘καθαρά’ Ουκρανική και αρνούμενοι τις αριστερές ή μαρξιστικές θέσεις ως αναπόσπαστα ξένες για έναν/μια Ουκρανό/ή – ως ‘φερόμενες από ξένους’, παρά το γεγονός ότι είναι βαθιά ριζωμένες στην Ουκρανική κουλτούρα και αυτές. Στη σημερινή κατάσταση, οι αριστερές δυνάμεις δεν μπορούν (κυρίως εξαιτίας των περιορισμένων δυνάμεων τους) να πάρουν το πάνω χέρι, είτε στο κίνημα Euromaidan είτε στην αντί-εξέγερση στις νοτιοανατολικές περιοχές. Ωστόσο, μπορούν να συνεχίσουν την προπαγάνδα – πιο ελεύθερα στις Νοτιοανατολικές περιοχές και υπόγεια σε περιοχές που ελέγχονται πλήρως από τη νέα κυβέρνηση και ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς.

Ποιες θα ήταν οι συνέπειες της Οικονομικής Συμφωνίας με την ΕΕ βλέποντας το από τη σκοπιά της εργατικής τάξης και του λαού της Ουκρανίας;
Μπορούμε να δούμε ποια είναι τα αποτελέσματα σε άλλες χώρες που την υπέγραψαν νωρίτερα (Αλβανία, Αλγερία, Αίγυπτος, Ιορδανία, Λίβανος, Σερβία, Τυνησία και άλλες). Μπορούμε επίσης να δούμε τις συνέπειες της συμφωνίας του NAFTA στο Μεξικό. Εν συντομία, η αναίρεση των οικονομικών τιμολογίων θα μετατρέψει την πλειοψηφία της Ουκρανικής βιομηχανίας σε μη ανταγωνιστική και, συνεπώς, μπορεί να οδηγήσει σε μαζική ανεργία. Από την άλλη πλευρά, η Ουκρανία θα αποτελεί μια νέα αγορά ανοιχτή σε ευρωπαϊκά αγαθά και πολλοί μικροί επιχειρηματίες ευελπιστούν να βγάλουν κέρδος από την κατάργηση των επιπλέον φόρων στις εισαγωγές. Αυτός είναι επίσης ένας από τους λόγους που τόσοι πολλοί μικροί και μεσαίοι επιχειρηματίες υποστήριξαν το Euromaidan. Αλλά επιπλέον θα έχουμε και απαιτήσεις από το ΔΝΤ που συνδέονται με τη Συμφωνία – κυρίως μέτρα λιτότητας, αυξήσεις στην τιμή του αερίου, πάγωμα μισθών και τα λοιπά. Η Συμφωνία επίσης προβλέπει την ενδυνάμωση του ‘πολέμου ενάντια στην πειρατεία’, νόμους περί πνευματικής ιδιοκτησίας, και γενική αναβάθμιση των προδιαγραφών που πρέπει να τηρούνται στα διάφορα αγαθά. Επομένως, θα αντιμετωπίσουμε τους αναγκαστικά άνισους κανόνες ενός παιχνιδιού μεταξύ παραγωγών της Ε.Ε. και της Ουκρανίας. Στην πραγματικότητα, βλέπουμε τα αποτελέσματα μιας τέτοιας οικονομικής πολιτικής σε άλλες χώρες που σύρθηκαν νωρίτερα στη διεθνή αγορά.

Ποια ήταν η στάση των εργατών και των εργατικών οργανώσεων σε αυτές τις εξελίξεις; Υπάρχουν ενδείξεις ανεξάρτητης δραστηριότητας της εργατικής τάξης; Από που θεωρείς ότι μπορεί να προκύψει αυτή;
Τα μεγάλα επίσημα συνδικάτα είναι κυρίως υπό την επιρροή του ενός ή του άλλου επικρατούντος καπιταλιστικού κόμματος, κυρίως εξυπηρετούν τα συμφέροντα της αντίστοιχης ομάδας ολιγαρχών. Από το Δεκέμβρη ως το Φλεβάρη έγιναν πολλές προσπάθειες από δυνάμεις του Euromaidan να οργανώσουν μια γενική απεργία για μια ώρα, ωστόσο όλες οι προσπάθειες απέτυχαν (οι προληπτικές απεργίες υποστηρίχτηκαν κυρίως από μικρούς επιχειρηματίες στις αγορές), καθώς δε συμπεριλαμβάνονταν καθόλου κοινωνικά αιτήματα (που να προτάσσονται προς το συμφέρον των εργαζομένων). Αλλά υπάρχουν ορισμένες νέες επαναλαμβανόμενες εκλάμψεις εργατικών αγώνων και στα δυο μέρη της χώρας, καθώς οι εργάτες απαιτούν μισθούς ή αντιμετωπίζουν την προοπτική απόλυσης. Ωστόσο, είμαστε σε μια τέτοια κατάσταση τώρα που όλα τα είδη εργατικού αγώνα (που κατευθύνονται ενάντια στη νεοφιλελεύθερη πολιτική της κυβέρνησης) μπορούν εύκολα να απορριφθούν ως ‘φιλορωσικές’ προβοκάτσιες. Όπως είπα, η νέα κυβέρνηση επιχειρεί να απαγορεύσει όλες τις μορφές ‘άβολης’ δραστηριότητας, απαιτώντας ‘να μην ταράσσονται τα νερά’ σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Αν η νέα κυβέρνηση διατηρήσει την εξουσία της (αν και οι θέσεις της είναι σε αρκετά επισφαλή κατάσταση), θα αντιμετωπίσουμε την επιβολή σκληρών νεοφιλελεύθερων οικονομικών μεταρρυθμίσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε ένα νέο κύμα διαδηλώσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα πολλά υποσχόμενο παράδειγμα έρχεται από το πρόσφατο κύμα αναταραχής στη διχοτομημένη Βοσνία. Είναι πολύ πιθανό να δούμε παρόμοιες εκλάμψεις αναταραχής στην Ουκρανία, ωστόσο, με την απουσία πραγματικά ανεξάρτητων σωματείων (δηλαδή όχι απλά εργαλείων ανταγωνιζομένων καπιταλιστικών κομμάτων και αφεντικών) ή με την απουσία μιας οργανωμένης εργατικής πολιτικής δομής, τέτοιες αυθόρμητες εκλάμψεις εργατικής αναταραχής είτε θα περάσουν εις μάτην, είτε (πολύ χειρότερα) θα κατασταλλούν βίαια από ακροδεξιούς παραστρατιωτικούς, όπως έχει συμβεί πολύ συχνά στις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Οπότε, νομίζω ότι πρέπει να δουλέψουμε με στόχο μια μελλοντική κοινωνική αναταραχή, ώστε να έχουμε μια δυνατή και ανεπτυγμένη δομή ήδη προετοιμασμένη όταν αυτή ξεκινήσει.

Ποια είναι η σημερινή κατάσταση των αριστερών ακτιβιστών και οργανώσεων στην Ουκρανία (από τη σκοπιά της ασφάλειάς τους και των γενικών τους δραστηριοτήτων);
Στο βαθμό που το κίνημα του Euromaidan και η νέα κυβέρνηση έχουν κυριαρχηθεί από αντικομμουνιστικά αισθήματα, η δραστηριότητα των αριστερών οργανώσεων είναι βασικά υπό μόνιμη απειλή. Οι Ουκρανικές αριστερές οργανώσεις είναι πολύ μικρές και οι ακτιβιστές είναι διασκορπισμένοι σε πολλές πόλεις και οργανώσεις. Τα αριστερά ή κομμουνιστικά σύμβολα ήταν στην πραγματικότητα απαγορευμένα στις περισσότερες περιοχές. Τα γραφεία ορισμένων αριστερών οργανώσεων λεηλατήθηκαν και πολλοί ακτιβιστές δάρθηκαν ή βασανίστηκαν από τους Ναζί φονιάδες. Υπήρξαν κάποιες αριστερές-φιλελεύθερες οργανώσεις (κυρίως εκείνες που συνδέονταν με δραστηριότητες δυτικών ΜΚΟ), που προσπάθησαν να υποστηρίξουν ή να συμμετάσχουν στο κίνημα Euromaidan, αλλά χωρίς αριστερούς συμβολισμούς ή κόκκινες σημαίες. Υπάρχουν επίσης κάποιες ομάδες όπως η ‘Borotba’ που συμμετέχουν σε νοτιοανατολικές αντί-εξεγέρσεις και την αντιφασιστική αντίσταση που αναπτύσσεται σε ορισμένες πόλεις. Γενικά βλέπουμε ότι εν μέσω της αυξανόμενης πατριωτικής υστερίας (της νέας κυβέρνησης αλλά και των φιλορωσικών δυνάμεων), υπάρχει μια τάση (παρόμοια με την κατάσταση πριν τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο) σε μερικούς ακτιβιστές να χάφτουν την πατριωτική προπαγάνδα και να αποφασίζουν να υποστηρίξουν το ένα ή το άλλο καπιταλιστικό στρατόπεδο και, συνεπώς, στην πραγματικότητα να παραμερίζουν ζητήματα διεθνισμού και ταξικής πάλης. Αν δεν ξεπεράσουμε αυτή την τάση, θα καταλήξουμε ως ένα ενσωματωμένο τμήμα ή μια ‘βοηθητική μονάδα’ της μιας ή της άλλης καπιταλιστικής δύναμης.

Τι νομίζεις ότι θα συμβεί στη συνέχεια; Πόλεμος με τη Ρωσία; Ποια είναι η θέση που θα έπρεπε να πάρει η αριστερά στην Ουκρανία, τη Ρωσία και διεθνώς;
Παρ’ όλη την πολεμοκαπηλία, νομίζω (ή καλύτερα ελπίζω) ότι δεν θα υπάρξει ακόμα ένας ιμπεριαλιστικός πόλεμος όπου οι εργάτες διαφορετικών χωρών θα αλληλοσκοτώνονται οικειοθελώς για τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Ωστόσο, νομίζω ότι το πιο πιθανό είναι να δούμε τη συντονισμένη λεηλασία της Ουκρανίας κι από τις δυο πλευρές (τη Δύση και τη Ρωσία). Οι αριστεροί σε ένα τέτοιο πλαίσιο πρέπει να αντιπαλέψουν την παρέμβαση της χώρας τους στην κρίση αυτή. Πρέπει να καταλάβουμε ότι έχουμε να κάνουμε με έναν και τον ίδιο εχθρό, παρά τις μάσκες που φοράει. Ο εχθρός είναι εσωτερικός – είτε στη Ρωσία, την Ουκρανία ή τις δυτικές χώρες. Επιπλέον, πρέπει να καταλάβουμε ότι σε στιγμές κρίσης, ο φασισμός γίνεται η τελευταία κίνηση του κεφαλαίου, παραγκωνίζοντας τη ρητορεία περί δημοκρατίας και τείνοντας να εφαρμόσει τον ανοιχτό τρόμο ώστε να καταστείλλει το θυμό. Και είμαστε μάρτυρες της ανόδου ακροδεξιών δυνάμεων σε όλη την Ευρώπη και τις πρώην Σοβιετικές δημοκρατίες. Μπορούμε να μιλήσουμε μέχρι και για την εδραίωση μιας ‘Φαιάς Διεθνούς’. Συνεπώς, οι Ουκρανοί ακροδεξιοί στην εξουσία και στους δρόμους είναι τμήμα μιας κοινής Ευρωπαϊκής τάσης και, άρα, πρέπει να αντιμετωπιστούν επίσης σε διεθνή βάση. Επομένως, δεν πρέπει να τσιμπάμε μπροστά σε φαινομενικές εθνικές διαιρέσεις προβλημάτων ή να επιλέγουμε ‘το λιγότερο κακό’ αλλά να ξεκινήσουμε να διαμορφώνουμε διεθνείς δομές ικανές να αντιμετωπίσουν τις ναζιστικές επιθέσεις ή την επίθεση του κεφαλαίου στους εργάτες – όπου και όποτε συμβεί.

Μετάφραση: Ιωάννα Προκόπη, Ειρήνη Γαϊτάνου

Δεν υπάρχουν σχόλια: